สาระดนตรี

    ให้เป่าเสียง  เร   โดยขยับริมฝีปากให้ตรงกับลูกโหวดเสียงเร  ใช้การนับในใจหรือเคาะปลายเท้าลงจังหวะที่ 4 อย่างสม่ำเสมอ  เป่าตามจังหวะซ้ำหลายๆรอบจนเข้าใจ ตามแบบฝึกต่อไปนี้ แบบฝึกที่ 2.1 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 1,2,3,4 เป่าครั้งละหนึ่งเสียง (1 ลม ต่อ 1เสียง) แบบฝึกที่ 2.2 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 2 , 4 เป่าครั้งละเสียง (1 ลม ต่อ 1 เสียง) แบบฝึกที่ 2.3 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 2,3,4 แบบฝึกที่ 2.4 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 2,4 และ 2,3,4 เป่าครั้งละหนึ่งเสียง  (1 ลม ต่อ 1  เสียง) แบบฝึกที่ 2.5 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 4 และ 2,3,4 เป่าครั้งละหนึ่งเสียง  (1 ลม ต่อ 1เสียง) แบบฝึกที่ 2.6 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 4 และ (1,2,4 ) (1,2,4 ) (1,2,4 ) เป่าครั้งละหนึ่งเสียง  (1 ลม ต่อ 1เสียง)

  ให้เป่าเสียง โด   โดยขยับริมฝีปากให้ตรงกับลูกโหวดเสียงโด  ใช้การนับในใจหรือเคาะปลายเท้าลง จังหวะที่ 4 อย่างเสม่ำเสมอ เป่าตามจังหวะซ้ำหลายๆรอบจนเข้าใจ ตามแบบฝึกต่อไปนี้  ฝึกเป่าในจังหวะที่ 1,2,3,4  เป่าครั้งละหนึ่งเสียง  (1 ลมต่อ 1 เสียง) แบบฝึกที่ 1.1 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 1,2,3,4 เป่าครั้งะหนึ่งเสียง (1 ลม ต่อ 1 เสียง) แบบฝึกที่ 1.2 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 2 , 4 เป้นครั้งละ 1 เสียง (1 ลม ต่อ 1 เสียง) แบบฝึกที่ 1.3 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 2 , 3, 4 เป่าครั้งละหนึ่งเสียง (1 ลม ต่อ 1 เสียง) แบบฝึกที่ 1.4 ฝึกเป่าในจังหวะที่ 2 , 4 และ 2 , 3, 4 เป่าครั้งละ 1 เสียง (1 ลม ต่อ 1 เสียง) แบบฝึกที่ 1.5  ฝึกเป่าในจังหวะที่ 4 และ 2 ,3 , 4 เป่าครั้งละหนึ่งเสียง ( 1 ลม ต่อ เสียง) แบบฝึกที่ 1.6  ฝึกเป่าในจังหวะที่ 4 และ (1,2,4) (1,2,4) (1,2,4)  เป่าครั้งละหนึ่งเสียง  (1ลม ต่อ 1 เสียง)     ข้อควรจำ      ก่อนการฝึกตามแบบฝึกดังกล่าว  ควรฝึกเป่าไล่เสียง ด้วยการใช้ข้อมือหมุนให้คล่...

         ผู้ฝึกเป่าโหวดควรฝึกตามลำดับ ดังนี้     1. การจับโหวด  ให้ใช้มือที่ถนัด (มือขวาหรือมือซ้าย) มือที่จับให้ส่วนนิ้วหัวแม่มือแตะที่ลูกยาวที่สุด  (ลูกที่ 1 ) โดยให้นิ้วหัวแม่มือชี้ขึ้น ส่วนนิ้วที่เหลือจับตัวโหวดตามความถนัดของผู้ฝึกเป่า ส่วนหางใช้มือข้างถนัดจับโหวด ดดยให้ส่วนหัวของโหวดอยู่บริเวณร่องคางของผู้ฝึกทำมุมประมาณ 45 องศา แล้วลองหมุนตัวโหวดไปทางซ้ายและทางขวากลับไปกลับมาหลายๆเที่ยว จนทำได้คล่องแคล่วโดยโหวดไม่หลุดจากร่องคาง การหมุนโหวดให้ใช้ข้อมือเท่านั้น ไม่ควรใช้ทั้งแขนเพราะจะทำให้ทิศทางลมที่เป่าไม่มีความสม่ำเสมอ  ลักษณะการเป่าคล้ายกับการเป่าปากขวด  โหวดที่ใช้ฝึกในแบบฝึกหัดนี้ใช้โหวด ระบบ 5 เสียง ลายใหญ๋ (Am)  มี 12 ลูก เริ่มจากลูกที่ 1 -12 ดังนี้     1. มี (E)     2.ซอล(G)  3. ลา(A)   4.โด(C)    5. เร(D)      6.มี(E)   7.ซอล(G)   8.ลา(A)   9.โด(C)    10.เร(D)   11.มี(E)    12.ซอล(G) ...

    ระบบเสียงของโหวดที่มีในปัจจุบันมี 2 ระบบ คือ     1.ระบบ 5 เสียง คือ (ลายใหญ่  C หรือ Am)   โด  เร  มี  ซอล  ลา                                       (ลายน้อย F หรือ Dm)    ฟา  ซอล  ลา โด  เร     2.ระบบ 7 เสียง คือ โด  เร  มี  ฟา  ซอล  ลา  ที ตำหน่งเสียงโหวด ระบบ 5 เสียง       1. ลายน้อย ตรงกับคีย์  F หรือ Dm    ประกอบด้วยเสียง  ลา   โด   เร  ฟา  ซอล   ลา   ระบบ 5 เสียง มีลูกโหวดจำนวน 12 ลูก  ลูกที่ 1 ลูกยาวที่สุด  เสียงลาต่ำ (ลฺ) และลูกถัดไปเสียง โดต่ำ (ดฺ)  เร  ฟา  ซอล  ลา  โด  เร  ซอล  ลา   โดสูง (ดํ) ตามลำดับ ดังรูป         2. ลายใหญ่ ตรงกับคีย์ C หรือ Am  ประกอบด้วยเสียง  มี  ซ...

  วัสดุที่ใช้ทำโหวด    1. ไม้ไผ่เฮี้ย ไม้กู่แคน ต้องมีลักษณะเป็นท่อบาง   ผิวสวยไม่อ่อนหรือแก่จนเกินไป  เพราะถ้าอ่อนเกินไปเวลาตากแดดเพื่อให้แห้งจะมีลักษณะเหี่ยวย่น  ถ้าไม้แก่เกินไปจะมีลักษณะผิวหยาบ  ไม่สวยงาม   2. ไม้ไผ่รวก   ขนาดยาวไประมาณ 2 ปล้อง ใช้ทำแกนกลางโหวด   3. ขี้สูด เป็นตัวยึดไม้ลูกโหวดให้ติดกับแกนกลาง  ทำจมูกโหวด และติดก้นท่อลูกโหวด    อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำโหวด    1.มีดตอก   บางทีใช้มีดคัตเตอร์ จะต้องเป็นมีดที่มีความคมเป็นพิเศษ เพราะจะได้สะดวก และง่ายต่อการทำ     2. มีดอีโต้  (พร้า)   เพื่อผ่า กรือ ตัดไม้ไผ่รวก     3. ไม้สำหรับปรับระดับเสียง   ขนาดสอดเข้าไปในท่อของลูกโหวดที่ตัดเอาไว้ให้ได้ความยาวประมาณ 1 ฟุต (ให้ยาวเท่าลูกโหวด)     4. น้ำมันก๊าด  สำหรับล้างทำความสะอาด       ขั้นตอนในการทำโหวด        1. นไม้ไผ่เฮี้ย  ตามขนาดที่ต้องการ คัดเอาไว้ทำลูกโหวด  โดยตัดเป็นท่อ...

      ขนาดของโหวด      ขนาดของโหวดแต่เดิมนั้นนิยมทำกัน 3 ขขนาด ดังนี้       1. ขนาดเล็ก   มีลูกโหวด 3 - 7 ลูก        2. โหวดกลาง   มีลูกโหวด 9 ลูก       3. โหวดใหญ่  มีลูกโหวด 11 - 13 ลูก ความยาวของลูกดหวดในแต่ละลูกนั้นจะสั้นยาวต่างกัน  ลูกยาวที่สุดประมาณ 25 เวนติเมตร  ลูกต่อมาจะยาวลดหลั่นกันลงมาจจนถึงลูกที่สั้นที่สุด  ประัมาณ 6 เซนติเมตร  คนโบราณเรียกลูกโหวดที่ยาวที่สุดว่า  ลูกโอ้   ลูกที่เหลือไม่ปรากฏชื่อ  ในปัจจุบันจะเรียกชื่อลูกโหวดตามระดับเสียงโน้ตสากล  คือ โด  เร  มี ฟา  ซอล  ลา  ที         ประเภทของโหวด     ประเภทของโหวด  โหวดมี 3 ประเภท ดังนี้      1. โหวดกลม  นิยมเป่าเป็นเครื่องดนตรีประกอบวงดนตรีพื้นบ้านอีสานในปัจจุบัน       2. โหวดแกว่ง   ลักษณะเหมือนโหวดกลม  แต่ต่างกันตรงที่มีเชือกผูกติดหางโหว...

          ตำนานที่ 1   นิทานพื้นบ้านเกี่ยวข้องกับประเพณี           พญาแถนได้ทำสงครามกับพญาคันคาก (คางคก) พญาคันคากกล่าวหาว่า พญาแถนผู้บันดาลให้เกิดฟ้าฝนไม่มาเหลียวแลสรรพสัตว์ในโลกทำให้เกิดความอดอยากยากแค้น  เนื่องจากฝนฟ้าไม่ตกต้องตามฤดูกาล  การรบครั้งนี้พญาจอมปลวก  พญามอด  พญาแมงป่อง  ร่วมให้ความช่วยเหลือพญาคันคาก  จนสามารถรบชนะทัพพญาแถน  ฝ่ายพญาแถนสัญญาว่าจะปล่อยน้ำฝนให้โลกมนุษย์ตามฤดูกาลทุกปี   พญาคันคากพอใจจึงแจ้งกับพญาแถนว่า จะส่งสัญญาณให้ปล่อยน้ำฝนเมื่อมนุษย์จุดบั้งไฟขึ้นบนสวรรค์ และหยุดปล่อยน้ำฝนเมื่อชาวโลกเล่นโหวดในฤดูเก็บเกี่ยว         ตำนานที่ 2          พระเจ้าพรหมทัตพอใจเสียงของนกการเวกในขณะออกล่าสัตว์  และอยากเก็บเสียงนั้นมาฟังในวังด้วย  พระองค์จึงประกาศหาผู้คนที่สามารถประดิษฐ์เครื่องดนตรีที่มีเสียงคล้ายนกการเวก  ผู้ใดสามารถประดิษฐ์ได้ พระองค์จะปูนบำเหน็จให้อย่างงาม  ต่อมมาได้มีผู้นำเครื่องดนตรีมาถวายหลา...